Sự cân bằng mong manh: Thị trường khí đốt tự nhiên vẫn nhạy cảm sau hai năm kể từ cú sốc cung cấp khí đốt
Sau cú sốc cung năm 2022/23, thị trường khí đốt tự nhiên đã tăng trưởng trở lại rõ rệt hơn vào năm 2024. Dự báo này dự kiến nhu cầu khí đốt toàn cầu sẽ đạt mức cao kỷ lục mới vào năm 2024 và 2025. Tuy nhiên, cán cân khí đốt toàn cầu vẫn còn mong manh do tăng trưởng hạn chế trong sản xuất LNG đang giữ nguồn cung thắt chặt, trong khi căng thẳng địa chính trị tiếp tục gây ra biến động giá. Thị trường vẫn nhạy cảm với những biến động bất ngờ về phía cung hoặc cầu. Các hạn chế vận chuyển LNG đã xuất hiện trên khắp Kênh đào Panama và Biển Đỏ vào năm 2024. Mặc dù điều này không dẫn đến sự suy giảm nguồn cung LNG, nhưng nó làm nổi bật những lỗ hổng tiềm ẩn của thương mại LNG trong một thị trường khí đốt toàn cầu ngày càng kết nối. Các nhà sản xuất và người tiêu dùng có trách nhiệm sẽ cần phải hợp tác với nhau để củng cố kiến trúc cho nguồn cung cấp khí đốt toàn cầu an toàn trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng.
Các cơ chế linh hoạt dọc theo chuỗi giá trị khí đốt và LNG có thể được tăng cường bằng cách cải thiện tính thanh khoản của thị trường LNG toàn cầu, tích hợp hệ thống lưu trữ khí đốt của Ukraine vào thị trường khí đốt toàn cầu và xem xét các khuôn khổ tiềm năng cho các cơ chế dự trữ khí đốt tự nguyện.
Nhu cầu khí đốt toàn cầu dự kiến sẽ tăng lên mức cao kỷ lục mới vào năm 2024 và 2025, chủ yếu được hỗ trợ bởi Châu Á
Dữ liệu sơ bộ cho thấy mức tiêu thụ khí đốt tự nhiên đã tăng 2,8% so với cùng kỳ năm trước (yoy) trong ba quý đầu năm 2024 (Quý 1-Quý 3 năm 2024) – cao hơn nhiều so với mức tăng trưởng trung bình 2% trong giai đoạn 2010-2020. Các thị trường tăng trưởng nhanh ở châu Á chiếm phần lớn mức tăng trưởng này. Ước tính ban đầu cho thấy nhu cầu khí đốt tự nhiên đã giảm xuống dưới 2% trong Quý 3 năm 2024 tại các thị trường được đề cập trong báo cáo này. Một phần, sự nới lỏng này phản ánh sự phục hồi dần dần về nhu cầu, vốn đã diễn ra vào nửa cuối năm 2023. Giá khí đốt cao hơn cũng góp phần làm chậm tốc độ tăng trưởng nhu cầu trong quý 3 năm 2024.
Trong cả năm 2024, nhu cầu khí đốt toàn cầu dự kiến sẽ tăng hơn 2,5% (tương đương hơn 100 bcm) và đạt mức cao kỷ lục mới là 4.200 bcm. Khu vực Châu Á – Thái Bình Dương dự kiến sẽ chiếm gần 45% nhu cầu khí đốt toàn cầu gia tăng. Việc sử dụng khí đốt tự nhiên trong công nghiệp và năng lượng đang nổi lên như động lực chính thúc đẩy việc sử dụng khí đốt mạnh hơn và dự kiến sẽ đóng góp hơn một nửa vào mức tăng trưởng nhu cầu. Điều này một phần được hỗ trợ bởi sự mở rộng kinh tế liên tục tại các thị trường Châu Á đang phát triển nhanh chóng. Sự phục hồi nhu cầu khí đốt công nghiệp của Châu Âu cũng đang đóng góp mặc dù vẫn còn thấp hơn nhiều so với mức trước khủng hoảng. Nhu cầu khí đốt toàn cầu dự kiến sẽ tăng thêm 2,3% (tương đương gần 100 bcm) vào năm 2025. Tương tự như năm 2024, mức tăng trưởng này phần lớn được hỗ trợ bởi Châu Á, nơi dự kiến sẽ chiếm hơn một nửa nhu cầu khí đốt gia tăng.
Nguồn cung khí đốt tự nhiên về cơ bản vẫn eo hẹp, với những bất ổn ảnh hưởng đến triển vọng năm 2025
Tăng trưởng nguồn cung LNG toàn cầu vẫn yếu trong quý 1-quý 3 năm 2024, chỉ tăng 2% (tương đương 7 bcm) so với cùng kỳ năm trước. Con số này thấp hơn nhiều so với mức tăng trưởng trung bình 8% hàng năm trong giai đoạn 2016-2020. Sự chậm trễ của dự án cùng với các vấn đề về cung cấp khí đốt tại một số nhà sản xuất lâu đời (bao gồm Angola, Ai Cập, Trinidad và Tobago) đã ảnh hưởng đến tăng trưởng sản xuất LNG. Việc khởi động dự kiến của cảng xuất khẩu LNG Plaquemines tại Hoa Kỳ và Tortue FLNG ngoài khơi bờ biển Tây Phi dự kiến sẽ cải thiện khả năng cung cấp LNG trong quý 4 năm 2024. Trong cả năm 2024, nguồn cung LNG toàn cầu dự kiến sẽ tăng 2% (tương đương 10 bcm) – mức tăng trưởng chậm nhất kể từ năm 2020.
Tăng trưởng nguồn cung LNG dự kiến sẽ tăng tốc lên gần 6% (tương đương 30 bcm) vào năm 2025 khi một số dự án LNG lớn đi vào hoạt động. Bắc Mỹ dự kiến sẽ chiếm khoảng 85% nguồn cung LNG toàn cầu vào năm 2025, với gần ba phần tư (16 bcm) trong số này đến từ Hoa Kỳ. Châu Phi và Châu Á cũng dự kiến sẽ đóng góp vào tăng trưởng nguồn cung LNG vào năm 2025. Dự án LNG Bắc Cực 2 của Nga không được coi là nguồn cung LNG ổn định trong dự báo hiện tại, xét đến bối cảnh trừng phạt rộng hơn.
Tương lai của hoạt động vận chuyển khí đốt của Nga qua Ukraine là một bất ổn quan trọng trước mùa đông 2024/25, vì hợp đồng vận chuyển khí đốt của Nga với Ukraine hết hạn vào cuối năm 2024. Dự báo này giả định không có hoạt động vận chuyển khí đốt bằng đường ống nào của Nga qua Ukraine tới châu Âu kể từ tháng 1 năm 2025. Đánh giá của chúng tôi chỉ ra rằng việc dừng vận chuyển khí đốt của Ukraine sẽ không gây ra rủi ro an ninh nguồn cung ngay lập tức cho Áo, Hungary và Slovakia khi xét đến năng lực lưu trữ dồi dào, khả năng kết nối trung gian và khả năng tiếp cận gián tiếp với thị trường LNG toàn cầu của họ. Moldova dễ bị tổn thương hơn đáng kể và sẽ đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa Moldova với các đối tác khu vực và quốc tế để đảm bảo an ninh cung cấp năng lượng trong mùa đông. Việc chấm dứt hoạt động vận chuyển khí đốt của Ukraine sẽ làm giảm nguồn cung cấp khí đốt qua đường ống của Nga tới châu Âu khoảng 15 bcm so với năm 2024. Điều này đến lượt nó có thể yêu cầu nhập khẩu LNG nhiều hơn cho châu Âu vào năm 2025 và do đó dẫn đến cán cân khí đốt toàn cầu chặt chẽ hơn.
Động lực mạnh mẽ đằng sau sự phát triển của các dự án LNG vẫn tiếp tục vào năm 2024 ngay cả khi không có dự án nào ở Hoa Kỳ đạt được quyết định đầu tư cuối cùng
Kể từ khi xung đột giữa Nga và Ukraine ngày càng ác liệt trên diện rộng, hơn 150 tỷ mét khối (bcm) công suất hóa lỏng LNG mỗi năm đã được phê duyệt. Riêng Hoa Kỳ đã chiếm 75% công suất hóa lỏng được phê duyệt trong giai đoạn 2022-2023. Động lực mạnh mẽ thúc đẩy phát triển các dự án LNG tiếp tục trong quý 1-3 năm 2024, với hơn 45 tỷ mét khối (bcm) công suất hóa lỏng LNG mỗi năm được phê duyệt, bao gồm cả dự án North Field West của Qatar.
Ngược lại, không có dự án LNG nào của Hoa Kỳ đạt được quyết định đầu tư cuối cùng (FID) kể từ tháng 1 năm 2024 sau khi áp dụng lệnh tạm dừng các quyết định đang chờ xử lý đối với việc xuất khẩu LNG sang các quốc gia không có hiệp định thương mại tự do với Hoa Kỳ. Trung Đông là động lực thúc đẩy việc phê duyệt các dự án LNG trên toàn cầu trong năm 2024, dẫn đầu là Qatar, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Oman.
Cùng với các dự án mở rộng của Qatar, các nhà máy hóa lỏng LNG đã đạt được quyết định đầu tư tài chính hoặc đang được xây dựng sẽ bổ sung thêm hơn 270 bcm mỗi năm vào công suất xuất khẩu vào cuối năm 2030. Sự gia tăng mạnh mẽ về công suất sản xuất LNG này có thể nới lỏng các nguyên tắc cơ bản của thị trường và làm dịu bớt những lo ngại về an ninh nguồn cung khí đốt trong nửa cuối thập kỷ.
Xu hướng hợp đồng LNG gần đây cho thấy sự quan tâm mạnh mẽ hơn đối với các hợp đồng LNG dài hạn, cố định theo điểm đến
Hoạt động ký kết hợp đồng LNG kể từ năm 2023 đã thể hiện xu hướng hướng tới các hợp đồng dài hạn, cố định về điểm đến.
Các hợp đồng có thời hạn ít nhất 10 năm chiếm 85% khối lượng được ký kết kể từ đầu năm 2023.
Các hợp đồng cố định về điểm đến đã lấy lại sức hút và chiếm hơn 70% khối lượng được ký kết kể từ năm 2023.
Các hợp đồng lớn (trên 4 bcm mỗi năm) chiếm 57% khối lượng được ký kết vào năm 2023, chiếm thị phần lớn nhất kể từ năm 2017. Thị phần của họ đã giảm xuống 39% vào năm 2024 nhưng vẫn cao hơn nhiều so với mức trung bình 5 năm.
Cú sốc cung khí đốt năm 2022/23 và sự biến động sau đó có thể đã nhắc nhở cả người mua và người bán về tầm quan trọng của các hợp đồng dài hạn để đảm bảo nguồn cung ổn định và giảm biến động giá ngắn hạn.
Tính thanh khoản và sự đa dạng về giá của thị trường LNG toàn cầu dự kiến sẽ tăng trong trung hạn
Mặc dù quay trở lại với các đặc điểm truyền thống hơn trong hợp đồng LNG kể từ năm 2023, thị trường LNG toàn cầu dự kiến sẽ tăng về chiều sâu và tính thanh khoản trong trung hạn. Tỷ lệ hợp đồng không có điểm đến dự kiến sẽ tăng lên 51% vào năm 2027, trong bối cảnh các hợp đồng cũ cố định về điểm đến dần hết hạn và các thỏa thuận linh hoạt về điểm đến mới có hiệu lực. Bên cạnh các nhà cung cấp truyền thống, vai trò của các bên tham gia danh mục đầu tư sẽ tiếp tục tăng. Dựa trên các hợp đồng hiện có, tỷ lệ hợp đồng mua sắm của các bên tham gia danh mục đầu tư trong tổng số hợp đồng LNG có hiệu lực sẽ tăng từ 41% vào năm 2023 lên gần 45% vào năm 2027. Các điều khoản về giá đang trở nên đa dạng hơn. Dựa trên các hợp đồng hiện có, tỷ lệ hợp đồng theo chỉ số dầu dự kiến sẽ giảm từ 56% vào năm 2023 xuống còn 52% vào năm 2027 trong bối cảnh vai trò ngày càng tăng của công thức định giá theo chỉ số khí-khí và công thức định giá hỗn hợp.
Ngành vận tải có thể cho phép tích hợp hệ thống các loại khí thải thấp
Khí thải thấp có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình giảm phát thải carbon của vận tải đường dài, hạng nặng, nơi mà quá trình điện khí hóa cho đến nay vẫn chậm hơn so với xe hạng nhẹ. Ngành vận tải dự kiến sẽ là động lực chính thúc đẩy nhu cầu gia tăng trong trung hạn.
Báo cáo Đánh giá An ninh Khí đốt Toàn cầu năm nay đặc biệt tập trung vào việc sử dụng khí thải thấp trong lĩnh vực vận tải.
Nguồn: IEA
