Logistics: “Nỗi lo” về chi phí và thời gian
Nông sản là mặt hàng có đặc thù là thời gian bảo quản ngắn và yêu cầu khắt khe về điều kiện vận chuyển (đặc biệt là nhóm trái cây, thủy sản).
- Cước vận tải tăng vọt: Các hãng tàu đã bắt đầu áp dụng “Phụ phí rủi ro chiến tranh” (War Risk Surcharge). Tuyến Á – Âu qua Kênh đào Suez đang chịu áp lực lớn nhất với mức cước tăng từ 1.500 – 4.000 USD mỗi container.
- Hải trình kéo dài: Do xung đột, nhiều tàu phải chuyển hướng đi vòng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi). Điều này khiến thời gian vận chuyển sang EU và Bờ Đông nước Mỹ kéo dài thêm 10 – 15 ngày.
- Hệ quả đối với nông sản: Tăng chi phí vận hành container lạnh (Reefer). Rủi ro hư hỏng, giảm độ tươi ngon của các mặt hàng như thanh long, sầu riêng, thủy sản đông lạnh.
Tác động đến các ngành hàng chủ lực.
Thủy sản (Cá tra, Tôm)
Thị trường EU và Trung Đông chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Việc đứt gãy chuỗi cung ứng tại Biển Đỏ khiến các đơn hàng sang khối này bị chậm trễ, gây áp lực lên dòng tiền của doanh nghiệp. Một số doanh nghiệp lớn tại Đắk Lắk và Cần Thơ đã phải thông báo tạm ngưng ký đơn hàng mới sang khu vực vùng Vịnh để chờ nghe ngóng tình hình.
Gạo và Cà phê
Việt Nam là nhà xuất khẩu gạo và cà phê hàng đầu sang Trung Đông và châu Âu.
- Gạo: Trung Đông là thị trường tiêu thụ gạo thơm, gạo cao cấp quan trọng. Xung đột khiến việc thanh toán qua hệ thống ngân hàng tại đây gặp khó khăn.
- Cà phê: Giá cà phê Robusta trên sàn London vốn đã cao nay lại càng biến động mạnh do lo ngại nguồn cung từ Việt Nam bị chậm trễ khi đi qua các vùng chiến sự.
Thách thức “Kép” về thanh toán và giá vốn
Không chỉ là câu chuyện vận chuyển, các doanh nghiệp nông sản còn đối mặt với:
- Rủi ro thanh toán: Các lệnh trừng phạt hoặc bất ổn hệ thống ngân hàng tại các nước xung đột khiến việc thu hồi tiền hàng trở nên bấp bênh.
- Giá nguyên liệu đầu vào: Giá dầu tăng (đã đề cập ở bản tin trước) kéo theo giá phân bón và thuốc bảo vệ thực vật tăng theo, trực tiếp đẩy giá thành sản xuất nông sản tại Việt Nam lên cao, làm giảm sức cạnh tranh quốc tế
Trước tình hình này, Bộ Công Thương và các chuyên gia khuyến cáo doanh nghiệp nông sản:
- Đa dạng hóa thị trường: Đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường gần như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và khu vực ASEAN để giảm bớt phụ thuộc vào các tuyến vận tải xa qua Trung Đông.
- Đàm phán lại hợp đồng: Chuyển đổi từ điều kiện giao hàng FOB (giao tại cảng đi) sang các điều kiện mà doanh nghiệp có thể chủ động kiểm soát chi phí bảo hiểm và vận tải, hoặc chia sẻ rủi ro cước phí với đối tác.
- Bảo hiểm rủi ro: Đặc biệt chú trọng mua bảo hiểm hàng hóa bao gồm cả rủi ro chiến sự và đình trệ vận chuyển.
Thông tin TDH tổng hợp từ: Báo Đầu tư, Tạp chí Thủy sản Việt Nam và Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương)
